Depresyon

İnsanların yaklaşık %15’i hayatı boyunca depresyona yakalanma riski taşır. Depresyon hastalığı kadınlarda erkeklerden yaklaşık 2 kat daha fazla görülür. Neredeyse her 4 kadından birisinin hayatı boyunca depresyona yakalanma ihtimali vardır. Kadın erkek arasındaki bu farklılığın nedeni tam olarak ortaya konamamakla birlikte, cinsiyetler arasındaki genetik ve hormonal farklılıklar, çocuk doğurmanın etkileri, cinsiyetleri etkileyen toplumsal ve sosyal özellikler ve bazı davranış modellerinin etkisinin olduğu düşünülmektedir. Depresyon kişi için ağır sıkıntılar oluşturması yanında kişinin işlevselliğindeki bozulma ile ciddi manevi ve maddi kayıplara yol açan bir hastalıktır. Önümüzdeki yıllarda depresyonun en sık görülen hastalıklar arasında ilk sıralar çıkması beklenmektedir. Bu kadar ciddi sonuçları olmasına rağmen ne yazık ki depresyon hastalarının çoğu uygun ve yeterli bir tedavi almamaktadırlar.

Klinik olarak depresyon; üzgün, mutsuz hissetme, ağlamaklı görünüm, kendine ve çevreye karşı ilgisizlik, yorgunluk, enerji kaybı, kendini değersiz, işe yaramaz hissetme, kendini suçlama, dikkatini toplamakta zorluk yaşama, unutkanlık, ölüm düşünceleri, uyku bozukluğu, iştah değişiklikleri, kişinin ailesi ve çevresiyle ilişkilerinde bozulma, gündelik işlerini ve mesleki görevlerini yerine getirmede güçlük yaşama gibi belirtilerin bir kısmının belirli bir süre devam etmesiyle kendini gösteren bir durumdur.

Çocuk ve ergenlerde depresyon: Çocuk ve ergenlerde depresyon yukarıda belirttiğimiz klasik belirtilerden çok daha farklı bir tablo ile kendini gösterebilmektedir. Bu dönem depresyonlarında, okula gitmeme isteği, ders başarısında düşme, okuldan kaçma, sinirlilik, huzursuzluk, uygunsuz davranışlar, karşı gelme, zarar verici davranışlar, madde kullanımı gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlılıkta depresyon: Yaşlılıkta görülen depresyonlarda bedensel belirtiler, huzursuzluk, fiziksel ve zihinsel faaliyetlerde yavaşlama ön planda olabilir.

Tedavi:

Hastalar ayaktan veya yatırılarak tedavi edilebilirler. Eğer hastanın intihar düşünceleri, kendisine ya da çevresine zarar verme riski varsa, hastanın kendisine bakma ve beslenmesinde büyük oranda bozulma olmuşsa, hastalığın klinik özellikleri hızlı ilerliyorsa, destek sistemlerinde kayıplar varsa yatırılarak tedavi edilmelerini gerektirebilir.

Kognitif- davranışç terapi ve kişiler arası terapi yöntemleri uygulanabilir.

İlaç tedavileri:

Antidepresanlar:

Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)

Serotonin noradrenalin geri alım inhibitörleri (SNRI)

Noradrenalin ve serotonin geri alım inhibitörleri

Trisiklik antidepresanlar

Monoamin oksidaz (MAO) inhibitorleri

EKT (elektrokonvulsif tedavi)

EKT major depresif bozukluk (depresyon), manik epizod ve diğer bazı ruhsal bozuklukların tedavisinde kullanılan etkin ve güvenilir bir tedavi yöntemidir. Bu yöntemle ilgili yanlış bilgiler, önyargılar, basın tarafından yayınlanan yanlış, tahrik edici yazılar, hatta işkence yöntemi gibi gösterilen karalamalar nedeniyle hasta ve hasta yakınları EKT den korkmakta, hekimlerin (psikiyatri uzmanları) bir kısmı bu tedavi yöntemini uygulamaktan kaçınmakta hatta hiç bilmemektedir. Hiçbir kanıt olmamasına rağmen EKT’nin beyin hasarına yol açtığına dair çok sayıda yanlış bilgi yayınlanmıştır.

Bütün tedavilerde olduğu gibi EKT uygulanma kararı alınırken kar-zarar hesabı yapılarak karar verilmelidir. Önyargılar, korkular nedeniyle bu tedaviden fayda görebilecek bir hastaya uygu olan tedavi yöntemini uygulamamak ciddi bir tıbbi hatadır.

Depresyonu olan hastalar, ilaç tedavisine yanıt vermiyor ya da tedaviyi tolere edemiyorsa, ağır ve ya psikotik semptomlar varsa, intihar ve başkasına zarar verme riski varsa, belirgin huzursuzluk, beslenmeme, ilaç kullanmanın sakıncalı olacağı gebelik durumlarında ve hızlı etki gerektiren durumlarda EKT ilk tedavi olarak değerlendirilebilir.

EKT tedavisi elektriksel uyarımla hastalarda nöbet oluşturulmasıyla etki gösteren bir yöntemdir. Tedavi genellikle haftada 3 defa uygulanır, hastanın durumuna göre seanslar daha sık veya daha seyrek yapılabilir. Depresyonda genellikle 6-12 uygulama yapılır. Gereken durumlarda daha fazla sayıda da uygulanabilir. Tedavi genellikle anestezi altında uygulandığı için hastalar tedavi sırasında her hangi bir acı hissetmezler.

EKT’nin kesinlikle uygulanmaması gereken bir durum (mutlak kontraendikasyon) yoktur. Ancak yeni geçirilmiş kalp krizi ve bazı beyin olaylarında risk yüksek olacağı için uygulanmaz.

EKT’de ölüm oranı her tedavide %0.002 dir.

EKT’nin yan etkileri:

Geçici hafıza kaybı: Tedaviyle oluşan hafıza kayıpları kısa sürede geriye dönmekte, uzun süren vakalarda bile 6 ayda normalleşmektedir.

Kalp ritm bozuklukları

Kas ağrıları